Türkiye 10 milyar dolarlık yapay zeka hamlesi başlattı: 2030 hedefi büyük

Türkiye, küresel yapay zeka yarışında geri kalmamak için iddialı bir adım attı. Ülke, 2026 ile 2030 yıllarını kapsayan kapsamlı bir Ulusal Yapay Zeka Eylem Planı'nı resmen yürürlüğe koyarak bu alandaki hedeflerini net biçimde ortaya koydu.

Planın temelinde, teknolojide dışa bağımlılığı azaltma ve kendi çözümlerini üretme fikri yatıyor. Amaç, yapay zekayı yalnızca tüketen değil, aynı zamanda üreten ve yöneten bir ülke konumuna gelmek olarak özetleniyor.

On milyar dolarlık iddialı yatırım

Planın en dikkat çeken yanı hiç kuşkusuz büyüklüğü. Ağırlıklı olarak özel sektör kaynaklı olmak üzere, HIT-30 adı verilen Yüksek Teknoloji Yatırım Programı aracılığıyla en az 10 milyar dolarlık bir yatırım hedefleniyor.

Bu büyük hedefi desteklemek için iki ayrı fon kuruluyor. Bunlardan ilki, yaklaşık 208 milyon dolara denk gelen 10 milyar liralık Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu, ikincisi ise 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu olarak belirlendi.

Araştırma fonu için somut bir başarı ölçütü de konuldu. Desteklenen projelerin yüzde 40'ının pilot ya da prototip aşamasına ulaşması bekleniyor, böylece fikirlerin yalnızca kağıt üzerinde kalmayıp gerçekten hayata geçmesi amaçlanıyor.

Girişimlere ve altyapıya güçlü destek

Büyüme fonunun asıl hedefi ise genç şirketleri ayağa kaldırmak. Plan kapsamında en az 20 girişimin, yatırımcıların yakından takip ettiği Seri A ve Seri B aşamalarına ya da ölçeklenme seviyesine ulaşması öngörülüyor.

Yapay zekanın can damarı olan hesaplama gücü de göz ardı edilmiyor. Ülke, 2030 yılına kadar veri merkezi kapasitesini en az bir gigavata çıkarmayı ve yüksek performanslı bilgi işlem altyapısını belirgin biçimde güçlendirmeyi planlıyor.

Enerji boyutu da planın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor. Devasa veri merkezlerinin tükettiği elektriği karşılamak için, 2030'a kadar 10 teravatsaate ulaşan düşük karbonlu elektrik anlaşmaları yapılması hedefleniyor.

İnsana yapılan yatırım

Teknoloji kadar insan da bu denklemin tam merkezinde yer alıyor. Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı ile iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması ve toplumun bu yeni döneme hazırlanması amaçlanıyor.

Çalışma hayatına yönelik hedefler de en az bunun kadar iddialı. 2030 yılına kadar bir milyon çalışanın yeni beceriler açısından değerlendirilmesi ve hızla dönüşen iş dünyasına uyum sağlaması için gerekli adımların atılması planlanıyor.

Beyin göçü sorununu tersine çevirmek de planın kritik başlıklarından biri. Bu kapsamda, araştırma, girişimcilik ve eğitim faaliyetlerine katkı sunmaları amacıyla 500 uluslararası uzmanın ülkeye davet edilmesi öngörülüyor.

Kamu da sahaya iniyor

Planın başarısı için kamunun da örnek olması bekleniyor. Bu doğrultuda, kamu yatırım bütçesinin en az yüzde 2'sinin doğrudan yapay zeka projelerine ayrılması gibi somut bir taahhüt de plan metninde açıkça yer alıyor.

Tüm bu adımlar, Fark Et, Faydalan, Üret ve Yönet olarak özetlenen dört temel sütun üzerine kuruluyor. Bu yaklaşım, teknolojiyi geliştirmekten onu topluma yaymaya ve düzenlemeye kadar oldukça geniş bir çerçeve çiziyor.

Elbette hedeflerin büyüklüğü kadar bunların uygulanması da önem taşıyor. Geçmişte açıklanan bazı taahhütlerin tam anlamıyla hayata geçirilememiş olması, bu kez sözlerin ne ölçüde eyleme dönüşeceği sorusunu da beraberinde getiriyor.