Türkiye kendi yapay zeka modellerini geliştiriyor, yerli model Kumru gündeme oturdu

Türkiye, yapay zeka alanında kendi yerli ve milli çözümlerini geliştirme konusunda kararlı adımlar atmaya devam ediyor. Ülkenin temel hedefi, savunma sanayinde yakaladığı büyük teknolojik başarıyı bu kez yapay zeka alanında da tekrarlamak. Bu doğrultuda kamu kurumları, savunma şirketleri ve özel sektör firmaları yoğun bir çaba içerisinde bulunuyor.

Yerli dil modeli Kumru

Bu çabaların en dikkat çekici örneklerinden biri, Kumru adı verilen yerli yapay zeka modeli oldu. Model, Türk girişimi VNGRS tarafından geliştirildi ve kısa süre içerisinde kamuoyunun gündemine oturmayı başardı. Kumru, temel olarak Meta şirketinin LLaMA-3 mimarisi üzerine inşa edilmiş bir dil modeli olarak öne çıkıyor.

Modelin teknik özellikleri de oldukça dikkat çekici bir görünüm sergiliyor. Kumru, toplamda 7,4 milyar parametreye sahip bulunuyor. Bu modelin en önemli avantajlarından biri ise, yalnızca 16 gigabaytlık video belleğine sahip tüketici sınıfı ekran kartlarında dahi çalışabilmesi. Bu durum, modele erişimi önemli ölçüde kolaylaştırıyor.

Kurumsal kullanıma yönelik

Kumru modeli, öncelikli olarak kurumsal ve kuruluş bazlı kullanım için tasarlanmış durumda. Bu tasarımda veri gizliliği ile mevzuata uygunluk konuları büyük bir önem taşıyor. Model, genel amaçlı görevlerden ziyade, özellikle Türkçe dilinin anlaşılması ve işlenmesi üzerine yoğunlaşmış bir yapıya sahip bulunuyor ve bu alanda uzmanlaşıyor.

Geliştiriciler, açık kaynak yaklaşımını benimseyerek modeli topluluğun katkısına açtı. Kumru modeli ve veri seti, Apache 2.0 lisansı altında yayımlandı. VNGRS kurucu ortaklarından Deniz Oktar, Türkiye'de güvenli ve yerel olarak çalıştırılabilen yapay zeka sistemlerine yönelik giderek artan bir talep olduğunu vurguladı.

Kumru modeli, sosyal medyada hızla viral hale gelen ilginç bir tartışma da başlattı. Modelin henüz oldukça erken bir aşamada olması nedeniyle, kullanıcılar bazı komik hatalarını paylaştı. Örneğin model, bir toplama işleminde bir artı biri 804 olarak hesaplamış, kıtaları sıralarken ise Afrika kıtasını yanlışlıkla iki kez saymıştı.

T3 AI ve Baykar iş birliği

Türkiye'nin yapay zeka alanındaki çalışmaları elbette yalnızca Kumru ile sınırlı değil. Bir diğer önemli proje ise T3 AI adını taşıyor. Bu proje, T3 Vakfı ile insansız hava aracı üreticisi Baykar arasındaki bir iş birliğinin ürünü. Model, 2025 yılının temmuz ayında NSosyal platformu üzerinden beta test aşamasına geçmişti.

T3 AI projesi, açık kaynaklı ve çok dilli bir yapıya sahip olmasıyla dikkat çekiyor. Bunun yanı sıra, kamuya ait kuruluş TÜBİTAK da kendi yerli büyük dil modelini geliştirme çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor. Bu model, özellikle Türk dilinin kendine özgü dilbilimsel ve kültürel inceliklerine uygun olacak şekilde tasarlanıyor.

Savunma sanayinden güçlü katkı

Savunma sanayi şirketleri de bu alandaki gelişime son derece önemli katkılar sunuyor. Bu kapsamda Havelsan şirketi tarafından geliştirilen MAIN platformu öne çıkıyor. Söz konusu platform, 9 milyar parametreye sahip güçlü bir model olup, 200'den fazla farklı dili destekleyebilme kapasitesine sahip bulunuyor. Bu da onu oldukça yetenekli kılıyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı da geleceğe yönelik oldukça önemli adımlar atıyor. Kurum, ALFA adı verilen bir tatbikat için bilgi talebi yayımladı. Bu tatbikat; sürü halinde hareket eden dronları, kuantum şifrelemesini ve otonom sistemleri kapsıyor. Bu durum, ülkenin savunma ile yapay zekayı ne denli iç içe geçirdiğini açıkça gösteriyor.

Veri altyapısı ve kamu entegrasyonu

Yapay zeka için hayati öneme sahip olan veri altyapısı alanında da kayda değer gelişmeler yaşanıyor. Turkcell ile Google Cloud arasında kurulan bir iş birliği kapsamında, başkent Ankara'da büyük ölçekli veri merkezlerinin kurulması planlanıyor. Bu merkezlerin 2028 yılına kadar tam anlamıyla faaliyete geçmesi öngörülüyor.

Kamu kurumlarının da bu büyük dönüşüme dahil olması ayrıca büyük önem taşıyor. Nitekim İletişim Başkanlığı, uluslararası yapay zeka platformu Hugging Face'e katılan ilk Türk kurumu oldu. Söz konusu platform, dünya genelinde 18 milyon kullanıcıya ve barındırdığı 2,4 milyondan fazla yapay zeka modeline sahip bulunuyor.

Bölgesel ve gelecek hedefler

Türkiye'nin yapay zeka vizyonu, kendi ülke sınırlarının çok ötesine uzanıyor. Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde düzenlenen bir zirvede, ortak bir Türk dili modeli oluşturulması konusu detaylı bir şekilde ele alındı. Ayrıca yapay zeka ve dijital gelişime yönelik kapsamlı bir eylem planının yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.

Sonuç olarak, Türkiye yerli ve milli yapay zeka çözümleri geliştirme konusunda kararlı bir şekilde ilerlemeye devam ediyor. Kumru gibi dil modellerinden savunma sanayi projelerine kadar geniş bir yelpazede atılan bu adımlar, ülkenin bu alandaki iddiasını net bir şekilde ortaya koyuyor. Savunma sanayindeki başarı hikayesinin yapay zekada da tekrarlanıp tekrarlanamayacağını ise zaman gösterecek.